NGUYÊN NHÂN VÀ SINH LÝ BỆNH BÉO PHÌ

Béo phì là tình trạng tích tụ mỡ quá mức trong cơ thể, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính như tiểu đường, tim mạch, rối loạn lipid máu, ung thư và giảm tuổi thọ. Bệnh béo phì đang ngày càng gia tăng nhanh chóng tại Việt Nam và trên toàn thế giới.

1. Nguyên nhân gây béo phì

Béo phì là kết quả của nhiều yếu tố phức tạp, bao gồm:

1.1. Nguyên nhân dinh dưỡng

• Tăng quá mức năng lượng đưa vào thông qua chế độ ăn uống giàu chất béo, đường, thực phẩm chế biến sẵn.

• Ăn uống quá mức so với nhu cầu thực tế của cơ thể.

• Các yếu tố góp phần: thói quen gia đình, sự chủ quan trong việc kiểm soát lượng ăn, nuôi con bằng sữa mẹ ít hơn 3 tháng, trẻ tiêu thụ quá nhiều đồ ngọt.

1.2. Nguyên nhân di truyền

• Tế bào mỡ có thể tăng cả về số lượng và kích thước theo yếu tố di truyền.

• Khoảng 69% người béo phì có cha hoặc mẹ béo phì, và 18% có cả hai.

1.3. Nguyên nhân nội tiết

• Các rối loạn nội tiết như: suy giáp, cường thượng thận, hội chứng buồng trứng đa nang, hội chứng béo phì - sinh dục, hoặc giảm tiết insulin.

1.4. Nguyên nhân mô học

• Tăng kích thước tế bào mỡ mà không tăng số lượng, hoặc ngược lại.

1.5. Nguyên nhân do sử dụng thuốc

• Một số thuốc như: hormone steroid, thuốc chống trầm cảm (3 vòng, IMAO), benzodiazepine, lithium, thuốc chống loạn thần… có thể gây tăng cân.

1.6. Các yếu tố khác

• Lối sống tĩnh tại, lười vận động thể lực.

• Bỏ hút thuốc lá, đặc biệt ở phụ nữ mang thai.

• Yếu tố tâm lý, stress, môi trường sống, công việc cũng ảnh hưởng đến hành vi ăn uống và nguy cơ béo phì.

2. Sinh lý bệnh béo phì

2.1. Mất cân bằng năng lượng

Béo phì xảy ra khi lượng năng lượng đưa vào (từ thức ăn) vượt quá năng lượng tiêu hao (vận động, hoạt động cơ quan). Khi sự mất cân bằng này kéo dài, năng lượng dư thừa sẽ được tích trữ dưới dạng mỡ.

2.2. Rối loạn điều hòa thể trọng

Quá trình điều hòa thể trọng diễn ra thông qua các hormone như:

• Leptin: kiểm soát cảm giác no.

• Insulin: thúc đẩy tích lũy mỡ.

• Glucagon, hormone sinh dục, catecholamine, enkephalin… đều đóng vai trò điều tiết năng lượng và mỡ.

2.3. Vai trò của vùng dưới đồi và stress

• Các chất trung gian như alpha-adrenergic, beta-endorphine, serotonin ảnh hưởng đến cảm giác thèm ăn.

• Stress làm tăng tiết beta-endorphine và adrenalin, từ đó ảnh hưởng đến hành vi ăn uống, tăng đường huyết và nguy cơ béo phì.

2.4. Thuốc và yếu tố tâm lý

• Một số loại thuốc (chống trầm cảm, an thần, nội tiết tố) có thể gây tăng ngon miệng và tích mỡ.

• Các yếu tố tâm lý như rối loạn lo âu, trầm cảm, áp lực gia đình hay xã hội cũng góp phần làm thay đổi hành vi ăn uống.

Tổng kết

Béo phì không chỉ đơn giản là vấn đề về cân nặng mà là một bệnh lý mạn tính phức tạp, liên quan đến nhiều yếu tố sinh học, di truyền, tâm lý và lối sống. Việc chẩn đoán và điều trị béo phì đòi hỏi một phác đồ điều trị toàn diện, lâu dài và kết hợp đa ngành, nhằm kiểm soát cân nặng và phòng ngừa biến chứng.

Để được tư vấn và đặt lịch khám tại Sản Phụ khoa - Skymec vui lòng liên hệ qua:
Địa chỉ: 59 Thiên Lôi, Phường An Biên, Thành phố Hải Phòng.

Chi tiết đường đi tại: https://g.co/kgs/jVB3fRi